ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1 ਮਈ 2025- ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (ਆਈਐਮਡੀ) ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਈ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਈਐਮਡੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਮ੍ਰਿਤੁੰਜੈ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ – ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਈਐਮਡੀ ਡੀਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਉਲਟ ਹਾਲਾਤ ਦੇਖੇ ਗਏ। ਇਹ ਮਹੀਨਾ 1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 50ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਕਾ ਅਪ੍ਰੈਲ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ 13ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ 2001 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 5ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ 28ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਪ੍ਰੈਲ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ 8ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 9ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੌਰਾਨ ਗਰਮੀ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 6 ਤੋਂ 11 ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦਿਨ ਰਹੇ, ਜੋ ਕਿ ਔਸਤਨ 2 ਤੋਂ 3 ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਵਿੱਚ 4 ਤੋਂ 6 ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦਿਨ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਈਐਮਡੀ ਨੇ 3 ਤੋਂ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ। ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਪਰ ਤੀਬਰ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ 72 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ। ਅੱਗੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਈ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਆਈਐਮਡੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਚਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਆਈਐਮਡੀ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਜਰਾਤ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਤੋਂ 4 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਈ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮਿਸ਼ਰਤ ਰਹੇਗੀ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 64.1 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ, ਬਾਰਿਸ਼ ਆਮ ਤੋਂ ਆਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਸੂਚਕ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ENSO-ਨਿਰਪੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਡਾਇਪੋਲ (IOD) ਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
